Wstęp
Rak kolczystokomórkowy skóry, znany również jako rak płaskonabłonkowy, jest złośliwym nowotworem wywodzącym się z komórek naskórka. Stanowi on istotny problem zdrowotny, zwłaszcza wśród osób starszych, i jest drugim najczęściej występującym nowotworem skóry po raku podstawnokomórkowym. W przeciwieństwie do niego, rak kolczystokomórkowy ma tendencję do szybszego wzrostu i może dawać przerzuty, co czyni go bardziej niebezpiecznym. Artykuł ten ma na celu przedstawienie najważniejszych informacji na temat tego nowotworu, w tym jego epidemiologii, czynników ryzyka, objawów oraz metod leczenia.
Epidemiologia
Rak kolczystokomórkowy skóry jest jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów złośliwych. Około 20% wszystkich przypadków nowotworów skóry niebędących czerniakami stanowią właśnie te zmiany. Występowanie tego nowotworu jest znacznie wyższe u ludzi rasy białej w porównaniu do rasy czarnej, a także wzrasta wraz z wiekiem. Z tego względu rak kolczystokomórkowy jest najczęstszym nowotworem wśród osób starszych.
Interesującym zjawiskiem jest obserwowana zależność częstości występowania raka kolczystokomórkowego od szerokości geograficznej – ryzyko zachorowania zwiększa się co 8–10 stopni szerokości geograficznej, osiągając najwyższe wartości w rejonach równikowych. W ostatnich dziesięcioleciach zauważono także znaczący wzrost liczby zachorowań na ten typ nowotworu.
Czynniki ryzyka
Istnieje wiele czynników ryzyka, które mogą przyczyniać się do rozwoju raka kolczystokomórkowego skóry. Najważniejsze z nich to:
- Ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe (UV-A i UV-B) – nadmierna ekspozycja na słońce oraz korzystanie z solarium zwiększa ryzyko wystąpienia tego nowotworu.
- Promieniowanie jonizujące – osoby poddawane radioterapii mają wyższe ryzyko rozwoju raka kolczystokomórkowego.
- Genodermatozy, takie jak albinizm skórno-oczny czy skóra pergaminowa, również zwiększają podatność na ten nowotwór.
- Infekcje wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) – szczególnie typy HPV-6, HPV-11, HPV-16 i HPV-18 są powiązane z wyższym ryzykiem.
- Ekspozycja na karcynogeny chemiczne, takie jak arsen czy dziegcie, może prowadzić do uszkodzeń DNA i rozwoju nowotworów.
- Długotrwałe drażnienie skóry, przewlekłe choroby skóry oraz stany zapalne również stanowią istotne czynniki ryzyka.
- Immunosupresja, związana z chorobami takimi jak białaczki czy chłoniaki, znacznie zwiększa ryzyko wystąpienia raka kolczystokomórkowego.
Objawy i przebieg
Wczesne stadium raka kolczystokomórkowego objawia się jako ostro odgraniczona czerwona płytka. W miarę postępu choroby mogą pojawić się guzki o różnym charakterze – od brodawkowatych po wrzodziejące. Zmiany te zwykle lokalizują się na pograniczu błon śluzowych i skóry, takich jak wargi dolne, okolice oczodołów
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).