Wstęp
Wiktar Szejman to kontrowersyjna postać w historii współczesnej Białorusi. Urodzony 26 maja 1958 roku w rejonie werenowskim, Szejman zyskał reputację jako jeden z najbliższych współpracowników prezydenta Alaksandra Łukaszenki. Jego kariera obejmuje zarówno wojskowe, jak i polityczne aspekty, a jego działania często budzą wiele emocji i kontrowersji. W artykule tym przyjrzymy się bliżej życiorysowi Szejmana, jego roli w białoruskim rządzie, oskarżeniom o zlecanie przestępstw oraz odznaczeniom, które otrzymał w trakcie swojej kariery.
Życiorys i kariera wojskowa
Wiktar Szejman rozpoczął swoją karierę wojskową po ukończeniu Wyższej Pancerną Szkoły Dowódców w Błagowieszczeńsku. Jako kadrowy wojskowy służył w Armii Radzieckiej i brał udział w interwencji w Afganistanie, gdzie pełnił funkcję szefa sztabu jednostki powietrznodesantowej. W momencie ogłoszenia niepodległości Białorusi miał już stopień majora i był naczelnikiem sztabu Brzeskiej Brygady Desantowo-Szturmowej.
W latach 1990-1995 Szejman był deputowanym do Rady Najwyższej Białoruskiej SRR oraz Republiki Białorusi XII kadencji. W ramach swoich obowiązków zasiadał w Komisji ds. Bezpieczeństwa Narodowego oraz Komisji ds. Młodzieży. Jego zaangażowanie w politykę stało się bardziej widoczne podczas wyborów prezydenckich w 1994 roku, kiedy to pracował w sztabie wyborczym Alaksandra Łukaszenki jako odpowiedzialny za jego ochronę.
Rola w rządzie białoruskim
Po wyborze Łukaszenki na prezydenta, Szejman zajął stanowisko doradcy ds. obrony i bezpieczeństwa oraz sekretarza państwowego Rady Bezpieczeństwa Republiki Białorusi. W 1995 roku pełnił również obowiązki ministra spraw wewnętrznych po dymisji Juryja Zacharanki. W ciągu swojej kariery Szejman przeszedł przez różne szczeble władzy, a jego awans na generała-majora w 1996 roku dodatkowo podkreślał jego rosnącą pozycję.
W listopadzie 2000 roku został mianowany prokuratorem generalnym, co wzbudziło zdziwienie ze względu na brak wykształcenia prawniczego. Jego kadencja na tym stanowisku trwała jednak krótko, ponieważ już w listopadzie 2004 roku został zdymisjonowany. Krótko po tym objął funkcję kierownika Administracji Prezydenta, a następnie powrócił na stanowisko sekretarza Rady Bezpieczeństwa.
Oskarżenia o przestępstwa polityczne
Jednym z najbardziej kontrowersyjnych aspektów działalności Wiktara Szejmana są oskarżenia o zlecanie porwań i zabójstw przeciwników politycznych. W 2003 roku raport Christosa Pourgouridesa wskazał go jako głównego podejrzanego w sprawach dotyczących zaginięcia kilku opozycjonistów, takich jak Wiktar Hanczar czy Juryj Zacharanka. Te incydenty miały miejsce w kontekście nasilających się represji wobec opozycji politycznej na Białorusi.
Unia Europejska uznała Szejmana za personę non grata po publikacji tego raportu, co skutkowało nałożeniem na niego sankcji. Dalsze dowody na jego rzekomą odpowiedzialność w sprawach przestępczych pojawiły się również w raportach przygotowanych przez różne organizacje pozarządowe zajmujące się prawami człowieka.
Sankcje i działalność poza gran
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).