Bitwa pod Dunbar (1650)
Bitwa pod Dunbar, która miała miejsce 3 września 1650 roku, była kluczowym starciem w trakcie angielskiej wojny domowej. W tej bitwie siły angielskiego parlamentu, dowodzone przez Olivera Cromwella, pokonały armię szkockich rojalistów, pod dowództwem Davida Leslie. Zwycięstwo Cromwella miało istotne konsekwencje zarówno dla Szkocji, jak i dla dalszego przebiegu konfliktu w Anglii. Artykuł ten przybliży tło konfliktu, samą bitwę oraz jej skutki.
Tło konfliktu
Angielska wojna domowa była złożonym zjawiskiem politycznym i militarnym, które trwało od 1642 do 1651 roku. Jednym z głównych aspektów tego konfliktu były napięcia pomiędzy zwolennikami parlamentu a rojalistami wspierającymi króla Karola I. Po egzekucji Karola I w 1649 roku, jego syn Karol II został ogłoszony królem Szkotów. Jego koronacja miała miejsce 1 stycznia 1651 roku, co wzbudziło niepokój w angielskim parlamencie.
Parlament angielski, obawiając się nielojalności Szkotów i ich dążeń separatystycznych, postanowił przeprowadzić inwazję na Szkocję. Generał Thomas Fairfax, odpowiedzialny za dowodzenie armią parlamentarzystów, zrezygnował z tego zadania. W jego miejsce stanął Oliver Cromwell, a jako zastępca został mianowany John Lambert.
Kiedy Cromwell przekroczył granicę szkocką w lipcu 1650 roku, armia szkocka licząca około 14 000 żołnierzy pod dowództwem Davida Leslie’ego postanowiła unikać bezpośredniej konfrontacji. Leslie zdawał sobie sprawę z niedoświadczenia wielu swoich żołnierzy i zdecydował się na defensywną strategię, ukrywając swoją armię za fortifikacjami wokół Edynburga. Stosując taktykę spalonej ziemi, zmusił Cromwella do zaopatrywania swoich wojsk głównie drogą morską przez port w Dunbar.
Cromwell próbował wielokrotnie przekonać Szkotów do pokojowego rozwiązania konfliktu, pisząc do nich listy nawołujące do rozważenia swoich działań. Jednakże wezwania te pozostały bez odpowiedzi, co tylko zwiększało napięcie pomiędzy obydwoma stronami.
Przebieg bitwy
Na początku września armia angielska była w trudnej sytuacji – głodna i osłabiona przez choroby oraz demoralizację po niepowodzeniach. W miarę jak Anglicy zaczęli wycofywać się w kierunku Dunbar, Leslie uznał to za okazję do ataku i postanowił podążać za nimi.
Armia szkocka dotarła do Dunbar jako pierwsza i zajęła strategiczną pozycję na wzgórzu na południe od miasta. Z tego miejsca mogła obserwować ruchy armii Cromwella. Jednakże Leslie popełnił błąd, zakładając, że Cromwell planuje ewakuację drogą morską i polecił swojej armii opuścić korzystną pozycję. W chwili gdy Szkoci zeszli w dolinę ku miastu, Cromwell dostrzegł swoją szansę na odwrócenie losów bitwy.
Nocą 2 września Cromwell przegrupował swoje siły i przygotował atak na prawe skrzydło armii szkockiej. Rano 3 września Anglicy uderzyli z zaskoczenia. Mimo że Szkoci stawili opór w centrum i na lewym skrzydle, prawe skrzydło armii Leslie’ego zaczęło ustępować pod ciężarem ataku parlamentarzystów. Gdy prawe skrzy
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).