Gwiazda: Niezrealizowany projekt bazy księżycowej
W okresie zimnej wojny, w latach 60. i 70. XX wieku, Związek Radziecki podejmował wiele ambitnych projektów związanych z eksploracją kosmosu. Jednym z najbardziej interesujących, a zarazem niezrealizowanych przedsięwzięć, była budowa załogowej bazy księżycowej o nazwie Gwiazda. Projekt ten, znany również jako DLB Baza Księżycowa, został opracowany w latach 1962-1974 i miał na celu stworzenie stałej obecności radzieckich kosmonautów na Księżycu.
Wstęp do koncepcji bazy
Podstawowym zamysłem projektu Gwiazda było dostarczenie na Księżyc głównego modułu mieszkalnego, który miał stanowić centrum operacyjne dla załogi. W kolejnych etapach zakładano wysłanie statku kosmicznego z pojazdem Łunochod oraz transport załogi i dodatkowych modułów, które miały wspierać funkcjonowanie bazy. Kluczowym elementem zabezpieczającym życie astronautów było przykrycie modułów regolitem, czyli warstwą księżycowego pyłu, co miało chronić przed szkodliwym promieniowaniem oraz uderzeniami mikrometeorytów.
Moduły bazy i ich struktura
Baza Gwiazda planowana była jako kompleks składający się z dziewięciu modułów, które miały być dostarczane na Księżyc pojedynczo. Każdy z tych modułów miał pełnić określoną funkcję, w tym laboratoria naukowe, stołówkę, szpital oraz magazyn na zapasy. Moduły zaprojektowano jako cylindryczne konstrukcje o długości 8,6 metra i średnicy 3,3 metra, ważące około 18 ton. Na etapie transportu każdy z modułów mógł być skompresowany do długości 4,5 metra dzięki specjalnemu mechanizmowi rozkładającemu.
Budowa ruchomego pociągu
Innowacyjnym aspektem projektu była koncepcja ruchomego pociągu, który miał łączyć wszystkie moduły bazy. Pociąg ten miał być wyposażony w podwozie z ośmioma oddzielnie napędzanymi kołami oraz holownik, który umożliwiałby przemieszczanie się po powierzchni Księżyca. W skład pociągu miało również wchodzić wiertło oraz moduł zapewniający energię i podtrzymujący życie załogi.
Ochrona przed niebezpieczeństwami
Dla zapewnienia bezpieczeństwa astronautów projektanci przewidzieli zastosowanie trzech warstw ochronnych w modułach bazy. Warstwy te miały chronić przed uderzeniem mikrometeorytów oraz działaniem ekstremalnych temperatur i promieniowania ultrafioletowego. Pomiędzy warstwami metalu znajdowała się specjalna pianka mająca zwiększyć odporność konstrukcji na uszkodzenia. Ponadto pociąg byłby wyposażony w mechaniczne ramię do pobierania próbek gruntu bez potrzeby wychodzenia na zewnątrz.
System zaopatrzenia w wodę
Kolejnym istotnym aspektem funkcjonowania bazy Gwiazda było zapewnienie dostępu do wody. Woda miała być pozyskiwana spod powierzchni Księżyca przy pomocy specjalnie zaprojektowanego mechanizmu stworzonego przez Biuro Ławoczkin. Niestety mechanizm ten nigdy nie przeszedł testów, a sama koncepcja pozyskiwania wody pozostała jedynie w fazie planowania.
Anulowanie projektu i jego konsekwencje
Mimo ambitnych założeń projekt bazy Gwiazda został anulowany z powodu rosnących kosztów oraz ograniczeń budżetowych ZSRR. Szacowano, że całkowity koszt realizacji projektu wyniósł
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).