Książka artystyczna
Książka artystyczna to forma sztuki, która łączy w sobie elementy literackie, wizualne i rzemieślnicze. Jest to dzieło, które przypomina tradycyjną książkę, ale w swojej formie i treści dąży do wyrażenia artystycznej wizji autora. Książki artystyczne powstają zazwyczaj w niewielkich nakładach lub są unikatami, co czyni je wyjątkowymi obiektami. W literaturze termin „książka artystyczna” (ang. „artist’s book”) został po raz pierwszy użyty przez Stefana Klimę w kontekście wystawy w Moore College of Art and Design w Filadelfii w 1973 roku. Książki te są często tworzone przez grafików i malarzy, którzy traktują je jako narzędzie do swobodnej ekspresji, a nie tylko jako produkt projektowy.
Pochodzenie i rozwój książek artystycznych
Historia książek artystycznych sięga początków XX wieku, kiedy to europejscy artyści awangardowi zaczęli eksperymentować z formą książki. Przed I Wojną Światową grupy takie jak włoscy futuryści, na czele z Filippo Marinetti, poszukiwały nowych sposobów dotarcia do publiczności poprzez pamflety i manifesty. Marinetti, publikując „Manifest Futurystów” w 1909 roku, zyskał międzynarodową rozpoznawalność. Jego działania miały znaczący wpływ na inne ruchy artystyczne, a także na rozwój książek artystycznych.
Rosyjski futuryzm
W Rosji futuryzm przyjął nieco odmienny kierunek. Grupa Zaum w Moskwie zainteresowała się eksperymentami z językiem i formą książki. Autorzy tacy jak Dawid Burluk czy Wielimir Chlebnikow stworzyli dzieła, które kwestionowały tradycyjne założenia dotyczące książek. Ich prace często zawierały ręcznie napisane teksty oraz kolaże z różnych materiałów. Po rewolucji 1917 roku rosyjski futuryzm przekształcił się w konstruktywizm, którego przedstawiciele również przyczynili się do rozwoju form książkowych jako dzieł sztuki.
Książka artystyczna po II wojnie światowej
Po II wojnie światowej nastąpił intensywny rozwój książek artystycznych, zwłaszcza pod wpływem takich twórców jak Dieter Roth oraz Ed Ruscha. Roth znany jest z dekonstruowania tradycyjnej formy książki i eksperymentowania z nowymi technikami druku i materiałami. Jego prace były często tworzone w małych nakładach, co czyniło je unikalnymi dziełami sztuki.
Ed Ruscha natomiast rozpowszechnił ideę książki artystycznej w Stanach Zjednoczonych poprzez swoje wydawnictwo „Twentysix Gasoline Stations”, które odnosiło się do amerykańskiego krajobrazu i kultury podróży. Ruscha stworzył szereg kolejnych publikacji, które przyczyniły się do ugruntowania pozycji książki artystycznej w kontekście sztuki konceptualnej.
Książka jako narzędzie ekspresji
Książka artystyczna stała się ważnym narzędziem dla wielu współczesnych artystów, którzy wykorzystują ją do wyrażania swoich idei i emocji. Współcześnie wiele akademii sztuk pięknych oferuje studentom możliwość tworzenia książek artystycznych jako część programu nauczania. W Polsce wiele uczelni wspiera projekty związane z książką artystyczną, co prowadzi do powstawania różnorodnych form tego medium.
Książka artystyczna a introligatorstwo
Kwestia relacji między książką artystyczną a introligatorstwem budzi wiele kontrowersji. Dla niektórych twórców kluczowe jest dopracowanie rzemiosła, podczas gdy inni traktują introligatorstwo jedynie
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).